Eli bin Ebu Talibin (r) fezileti

1. Enes bin Malik (r) revayet edir ki, “Resulullah (s) bazar ertesi gunu peygember gonderildi, Eli (r) cersenbe axsami gunu namaz qildi” (et-Tirmizi, Menaqib, 3976, hedis qeribdir).
Be'zi alimler bu hedise esaslanaraq Elinin (r) genclerden ilk muselman oldugunu soyleyirler.
2. Abdullah bin Omer (r) revayet edir ki, “Resulullah (s) sehabeleri bir-biri ile qardas etdi. Ali (r) onun yanina geldi ve dedi: “Seri bir-biri ile qardas etdin, amma meni hec kimle qardas etmedin”. Resulullah (s) dedi: “Sen menim hem bu dunyada, hem de axiretde qardasimsan” (et-Tirmizi, Menaqib, 3722).
3. Zeyd bin Erqam (r) revayet edir ki, “Resulullah (s) demisdir: “Men kimin dostuyamsa, Eli de onun dostudur” (et-Tirmizi, Menaqib, 3714).
4. Se'd bin Ebu Vaqqas (r) revayet edir ki, “Resulullah (s) Tebuk doyusune gederken Elini arxada (Medinede) saxlamisdi. Eli (r) sorusdu: “Ey Allahin Resulu, meni qadin ve usaqlarin yaninda saxlayirsan?” Resulullah cavab verdi: “Sen Harunun Musa yaninda aldigi yeri menim yanimda almaqdan razi deyilsen? Bu ferqle ki, menden sonra peygember yoxdur” (Buxari; Kitabul-megazi 80/409, Fadail-eshab 9/54, Muslim, Fadail-eshab, 31 (2404), et-Tirmizi, Menaqib, 3731).
5. Muslim ve Tirmizinin revayetlerinde deyilir:
“Resulullah (s) Xeyber gunu dedi: “ Sabah bayragi ele bir sexse vereceyem ki, O, Allahi ve Resulunu sevir, Allah ve Resulu da onu sevir” . Bu soze gore adamlarin coxu boyunlarini ireli uzadirdilar ki, Resulullah onlari gorsun. Amma o dedi: “Elini yanima getirin” . Elini getirdiler, onun gozleri agriyirdi. Peygember onun gozlerine ufurdu ve bayragi ona verdi. Allah onun eliyle fethi muyesser etdi”. Revayeti eden daha sonra deyir ki: “... gelin biz de oglanlarimizi, siz de oglanlarinizi; biz de qadinlarimizi, siz de qadinlarinizi...” (Ali-Imran, 61) ayesi nazil oldugu zaman Resulullah (s) Elini, Fatimeni, Hesen ve Huseyni (r) yanina cagirdi ve: “Allahim bunlar menim ailemdir!” – buyurdu” (Buxari, Kitabul-megazi, 4/231, Muslim, Fadailus-sehabe 32, (2404), et-Tirmizi, Menaqib, 3726).
Hedisin birinci hissesinde Xeyberin fethinde Elinin fezileti qeyd edilir. Peygemberin buyurdugu kimi Eli:
• Allah ve Resulunu sevir
• Allah ve Resulu da onu sevir. Bu boyuk mujdedir. Resulullahin (s) bele meqamda sehadeti insan ucun dunyada elde ede bileceyi en boyuk ne'metlerden biridir.
• Xeyberin fethi Elinin (r) eliyle muyesser olmusdur. Bu doyus erefesinde bayragin Eliye verilmesi sehabelerin gozunde muhum hadise idi. Cunki bu, Allah ve Resulunun Elini sevdiyine subut idi. Dunya seadetinden xeyirli olan bu meqama catmaq umidi ile her kes boynunu ireli uzatmis ve peygemberin (s) onu gormesini istemisdi. Hetta Omer bin Xettabin (r) bele dediyi revayet olunur: “Hec vaxt doyuse rehberlik etmeyi arzulamadigim halda, o gun “ne olardi, Resulullah (s) bayragi mene vererdi” umidi ile onun meni gormesi ucun basimi ireli uzatdim”.
Hedisin ikinci hissesinde Elinin basqa fezileti gosterilir: Eli ve ailesi Peygemberin (s) ailesindendir.
6. Zirr bin Hubeysi Aliden (r) bele esitdiyini revayet edir: “Toxumu catladan ve canlilari yaradana and olsun ki, ummi peygember (s) mene mo'minin meni seveceyine, munafiqin ve veledi-zinanin menden uz cevireceyini ehd etdi” (Muslim, Iman 131, (78); et-Tirmizi, Menaqib, 3737; Nesai, Iman, 20, (8, 117).
“Toxumu catladan” – toxumlari cucerden demekdir. Her gun seyr etdiyimiz bu hadise bize adi bir hal kimi gorunur. Eslinde bu bir mo'cuzedir. Besit bir den torpaga dusdukde ondan govde, yarpaq, cicek, meyve, reng, qoxu, dad ve s. emele gelir. Bunlar “denin acilmasi”nin neticesidir. Buna gore Eli (r) hadisenin sahibi Allaha and icmekle soze baslayir. Cunki Allah el-En'am suresinin 95-ci ayesinde “Subhesiz ki, toxumu da, cerdeyi de cucerdib catladan, oluden diri, diriden olu cixardan” kimi tanidilir.
“Ummi” – anaya mensublugu bildirir. Bununla yazib-oxumagi bilmemek nezerde tutulur. Cunki insan anadan olanda yazib-oxumagi bacarmir. Bu Qur'anda bele bildirilir: “Allah sizi analarinizin betnlerinden hec bir sey bilmediyiniz halda cixartdi” («en-Nehl», 78).
Resulullahin (s) “ummi” olmasina baxmayaraq, ona Qur'an kimi kitabin nazil olmasi, onun kecmis ve gelecekden, kainatin mahiyyeti haqqinda dogru, deyismez xeberler vermesi onun en boyuk mo‘cuzeleridir.
Hedis bele de revayet olunur: “Mo'min meni sever, munafiq meni sevmez”.
7. Cabir bin Abdullah (r) revayet edir ki, “Taif gunu Resulullah (s) Elini cagirdi ve onunla xususi gorusdu. Gorusun uzun cekdiyine gore adamlar: “Resulullah (s) emisi oglu ile gorusmesini uzatdi” – dediler. Bunu duyan peygember (s) buyurdu: “Onunla xususi gorusu men (oz arzumla) etmedim, Allah etdi” (et-Tirmizi; Menaqib, 3728).
Taif seferi zamani peygemberin (s) Eli (r) ile gorusu o qeder uzandi ki, adamlarin be'zileri: “Emisi oglu ile sohbeti uzatdi” – dediler. Bu sozlerin dedi-qodu niyyeti ile ve ya dusuncelerini “cekinmeden semimi sekilde soyleme terbiyesi” niyyeti ile de deyildiyini izah etmek olar. Dogrusunu Allah bilir. Lakin hansi niyyetle deyilmesinden asili olmayaraq peygember (s) meseleni aydinlasdirmisdir. O, bu zaman “Kafirleri siz oldurmediniz, Allah oldurdu. (Dusmenlerin gozune bir ovuc torpaq) atdigin zaman sen atmadin, Allah atdi” («el-Enfal» suresi, 17) ayesine uygun uslubdan istifade etmisdir.
8. Enes (r) revayet edir ki, “Resulullah (s) Beraet (et-Tovbe) suresini (Erefatda hecc ziyaretine gelenlere teblig etmek ucun) Ebu Bekre (r) gondermisdi. Sonra onu cagiraraq: “Bunun, ailemden olmayan bir kimse ile teblig edilmesi uygun deyil” – buyurdu. Sonra Elini (r) cagiraraq sureni ona verdi” (et-Tirmizi; Tefsir, «et-Tovbe», 3089).
Alimlerin fikrine gore Ebu Bekrden sonra Elinin (r) gonderilmesi ereblerin adetinden ireli gelir. Bu adete gore, muqavileni ancaq onu baglayan kimse ve ya ailesinden olan basqa bir sexs poza biler. Buna gore Peygember (s) bele etmisdir.
Surenin ilk ayelerinde muselmanlarin musriklerle muqavile baglamalarindan sohbet getdiyini de nezere alsaq bunu bele izah etmek olar. Dogrusunu Allah bilir.
9. Ebu Hezim Seleme bin Dinardan revayet edir ki, “Bir nefer Sehl bin Se'din (r) yanina gelir ve: “Medine emiri filankes minberin yaninda Eli haqqinda danisir” – deyir. Sehl: “Bu emir Eli haqqinda ne deyir?” – deye sorusur. Ebu Hezim: “Emir Eliye Ebu Turab deyir” – dedikde, Sehl ibn Se'd guldu ve: “Allaha and olsun, Eliye bu leqebi Peygember vermisdir ve Elinin en cox bu ad xosuna gelirdi” – dedi. Ebu Hezim dedi: “Men bu leqebi peygemberin Eliye nece verdiyini oyrenmekle lezzet almaq istedim ve Sehl ibn Se'dden sorusdum: “Ey Ebu Abbas, bu nece olub?” O dedi: “Bir defe Eli Fatimenin yanina girmis ve sonra cixaraq mescidde yatmisdi. Bu vaxt Peygember gelib: “Emioglum haradadir?” – deye sorusdu. Fatime: “Mesciddedir” – dedi. Peygember mescide getdi ve Elinin kureyi torpaga batmis halda yatdigini gordu. Peygember Elinin kureyinden torpaqlari temizleyerek: “Otur, ey Ebu Turab! Otur, ey Ebu Turab!” – dedi. (Buxari; Kitabul-fadail-eshab 9/51).
10. Se'd bin Ubeyde demisdir: “Omerin oglunun (ibn Omerin) yanina bir adam geldi ve Osman haqqinda sorusdu. İbn Omer Osmanin yaxsi xususiyyetlerinden danisdi ve o adama: “Belke Osman haqqinda dediklerim sene pis gelir?” – deye sorusdu. Hemin adam: “Beli” – deye cavab verdi. İbn Omer: “Allah senin burnunu yere surtsun!” – dedi. Sonra o adam İbn Omerden Eli haqqinda sorusdu. İbn Omer Elinin gozel emellerinden danisdi ve: “Eli budur. Evi de peygemberin (s) evlerinin en gozelidir” – dedi. Sonra yene: “Belke, Eli haqqinda danisdiqlarim sene pis gelir?” – deye sorusdu. O adam: “Beli” – dedi. İbn Omer ona: “Allah senin burnunu torpaga surtsun! Get, menim baremde ne bacarirsan et!” – dedi” (Buxari; Kitabul- fadail eshab 9/52). 

Hesen ve Huseynin (r) fezileti

1. El-Bera (r) bele revayet edir: “Men peygemberin (s) Elinin oglu Heseni ciynine alib: “Allahim, men bunu sevirem, bunu Sen de sev!” – buyurdugunu gordum.” (Buxari; “Kitabul-fadail-eshab”, 24/89; Muslim, “Fadail-sehabe”, 58-59 (2422); et-Tirmizi, “Menaqib”, 3784).
2. Usame bin Zeydden (r) revayet olunur ki, “Peygember Usameni Hesenle beraber qucagina alib: “Allahim, men bunlari sevirem, Sen de bunlari sev” , yaxud buna oxsar bir soz deyerdi” (Buxari, “Kitabul-fadail eshab”, 24/87).
3. Resulullah (s) Hesen ve Huseyne baxib: “Allahim men bunlari sevirem, sen de sev!” – deyerdi. (Tirmizi; “Menaqib”, 3784).
4. Uqbe bin el-Haris (r) bele demisdir: “Ebu Bekr (r) ikindi (esr) namazini qildi, sonra Eli (r) ile getdi. Yolda o, Heseni usaqlarla oynayan gorub onu ciynine aldi ve ona: “Peygembere oxsayan, Eliye oxsamayan, atam sene feda olsun” – dedi. Eli ise guldu” (Buxari, “Kitabul-fadail eshab”, 24/90).
5. Enes (r) revayet edir ki, “Bir kimse Resulullahdan (s) Ehli-beytinden kimi daha cox sevdiyini sorusanda, o (s): “Hesen ve Huseyni” – deyerdi. Resulullah (s) Fatimeye: “Menim ogullarimi cagir” – deyer, onlari qucaqlayar ve opub etirlerini duyardi” (et-Tirmizi, “Menaqib”, 3774).
6. Ye'la bin Murreh (r) Resulullahin (s) bele dediyini revayet edir: “Huseyn mendendir, men de Huseyndenem. Allah Huseyni seveni sever. Huseyn “Esbat”dan biridir” (et-Tirmizi, “Menaqib”, 3774; İbn Mace, “Muqeddime”, 144). Hedisdeki “esbat” sozu 3 me'na verir: neve, qebile, ummet.
7. Ebu Seid (r) Resulullahin (s) bele dediyini revayet edir: “Hesen ve Huseyn Cennet ehlinin iki gencidir” (et-Tirmizi, “Menaqib”, 3778).
8. Abdullah bin Seddad (r) atasindan (r) revayet edir ki, Resulullah (s) iki axsam namazindan (megrib ve ya i'sa) birinde yanimiza geldi. Hesen ve Huseyn onun belinde idi. Peygember (s) qabaga kecib usagi yere qoydu, tekbir edib namaza basladi. Namaz vaxti onun secdesi cox uzun cekdi”. Atam deyir ki: “Secde uzun cekdiyi ucun basimi qaldirib baxdim. Gordum ki, secdede olan peygemberin belinde usaq oturub ve men tez secde halima qayitdim. Namaz qurtaranda sehabeler Resulullahdan (s) sorusdular: “Ey Allahin Resulu! Namaz vaxti ele uzun secde etdin ki, bir hadise bas verdiyini ve ya sene vehy endiyini zenn etdik!” Peygember cavab verdi ki: “Xeyr, bunlardan hec biri olmadi. Lakin, oglum belime mindi. Men ozu dusene qeder onu dusurmeyi uygun bilmedim” (en-Nesai, “İftitah”, 83 (2, 229, 320)).
9. Ensardan Selma adli bir qadin revayet edir ki, “Ummu Selemenin (r) yanina girdikde gordum ki, aglayir. Sorusdum ki, niye aglayirsan? Cavab verdi ki: “İndice Resulullahi (s) basi ve saqqali torpaqli halda yuxumda gordum. “Sene ne olub, ya Resulullah?” – deye sorusdum. O, dedi: “Bir az evvel Huseynin oldurulduyunun sahidi oldum” (et-Tirmizi, “Menaqib”, 3774).
10. Enes bin Malik (r) revayet edir ki, “Huseynin (r) basi getirildiyi zaman Ubeydullah bin Ziyade elindeki sungu ile kellenin burnuna, gozlerine vuraraq: “Bu qeder gozelini gormedim” – dedi. Men de: “O, Ehli-beyt icinde Resulullaha (s) en cox oxsayan shexs idi” – dedim. (Buxari, “Kitabul-fadail eshab”, 24/88, et-Tirmizi, “Menaqib”, 3780).
Ubeydullah bin Ziyad bin Ebu Sufyan – Muaviyenin oglu Yezidin xelifeliyi dovrunde Kufe valisi idi. Huseyn bu dovrde sehid edilmisdi.
11. Ammar bin Umeyr (r) revayet edir ki, “Ubeydullah bin Ziyad ve yoldaslarinin kellesini Kufeye getirende Rahebe mescidinde coxlu adam toplasmisdi. Men de onlara yaxinlasdim. “Geldi! Geldi!” – deyirdiler. Gelen ne idi? – maragi ile bir az da onlara yaxinlasdim. Bir ilan kelleler arasina girib yox olur, tekrar cixirdi. İlan Ubeydullah bin Ziyadin burun desiyine girdi ve bir qeder qaldi. Sonra cixib getdi ve qeyb oldu. Bir az sonra “Yene geldi! Yene geldi!” deyerek camaat qisqirdi. Bu hal 2 ve ya 3 defe tekrarlandi” (et-Tirmizi, “Menaqib”, 3782).
12. Ebu Musa (r) Hesen el-Besriden (r) Ebu Bekrin (r) bele dediyini esitdiyini revayet edilir: “Men peygemberin (s) minberden bir defe insanlara, bir defe de yanindaki nevesi Hesene (r) baxaraq bele dediyini esitdim: “Menim bu oglum seyyiddir. Allah onun eli ile iki muselman kutleni barisdiracaq” (Buxari, “Kitabul-fadail eshab”, 24/86).
13. Enes bin Malik (r) demisdir: “Hec kim Hesen bin Eli (r) kimi peygembere (s) cox oxsamirdi” (Buxari, “Kitabul-fadail eshab”, 24/92).
14. Su'be, Mehemmed bin Yaqubdan revayet edir ki, “Men İbn Ebu Nu'mdan Abdullah bin Omerin ona bele dediyini esitdim: “İraq ehlinden bir adam menden oldurulmus milceyin hokmu haqqinda sorusanda cavab verdim ki: “Iraq ehalisi milceyin oldurulmesi haqqinda sorusur. Halbuki onlar peygemberin (s) qizinin oglunu (Huseyni) oldurmusduler. Peygember (s) ise o iki nevesi haqqinda: “Onlar menim dunyada (etrini duydugum) iki reyhanimdir” – demisdir.” (Buxari, “Kitabul-fadail eshab”, 24/93).
Bu hedisler Hesen ve Huseynin (r) feziletine numunedir. Hesen ve Huseyn (r) peygemberin (s) Eli ve Fatimeden (r) olan neveleridir.
Hesen (r) hicretin 3-cu ili Ramazan ayinda Medinede anadan olmusdur. Peygembere (s) cox oxsayan helim xasiyyetli ve yuksek dereceli teqva sahibi olan Hesen (r) herterefli musbet xususiyyetlere malik olub, var-dovlete ve dunyaya bagli deyildi. Atasinin olumunden sonra xelife Muaviyenin (r) ordusu ile ona bagli olan esgerlerden ibaret iki ordu qarsilasdi. O, qan tokuleceyi anda Muaviye (r) ile danisiqlar apararaq, bir ovuc qan hesabina bele olsa Mehemmedin ummetine xelife olmaq istemirem deyerek xilafeti ona vermis, ve belelikle muselmanlar arasinda qan tokulmesinin qarsisini almisdir.
49, 50 ve ya 51 yasinda arvadi terefinden zeherlendirilerek vefat etmisdir.
Huseyn (r) hicretin 4-cu ilinde Saban ayinda anadan olmus, 61 yasinda Kerbela adlanan yerde Meherrem ayinin 10-da sehid olmusdur.
Umumiyyetle ister Hesenin, isterse de Huseynin xelifeliyi dovrunde ve daha sonralar xilafetde fitneler gunden-gune coxalirdi. İslam tarixinde bu hadiseler haqqinda deqiq me'lumat gosterilmeyib. Muxtelif muellifler muxtelif revayetler edirler. Daha etrafli me'lumat ucun “Tarix-Teberi” kitabina muraciet etmek olar.
Huseynin (r) sehid edilmesinin tarixi haqqinda movcud revayetlerden biri beledir:
Muaviye (r) oglu Yezidi xelife te'yin ederek olenden sonra, Kufe ehalisi Huseyne (r) mektub yazaraq onu xelife gormek istediklerini ve ona itaet edeceklerini bildirdiler. Huseyn (r) Muaviye oglu Yezide bi'et etmir ve Mekkeye gelir. Kufelilerin mektubunu Mekkede alir ve Kufeye yollanmaq ucun hazirlasir. Dovrun boyuk sehabelerinden olan Omerin oglu Abdullah, Abbasin oglu Abdullah ve qardasi Mehemmed bin Hanefiyye (Elinin (r) diger arvadindan olan oglu) kimi bir cox hormetli adamlar ona Kufeye getmemesini tovsiyye edirler. Lakin Huseyn (r) yolundan qalmir. Yezid Kufeye Ubeydulla bin Ziyadi vali te'yin eder ve Huseyni (r) qarsilamaq ucun qosun hazirlayir. Qosuna Omer bin Se'd bin Ebu Vaqqas basciliq edir. Meqsed hec de Huseyni (r) ve onunla olanlari oldurmek olmasa da, bu qarsidurma 72 neferin, o cumleden Huseyn (r) ve 19 nefer ehli-beyt adamlarinin sehid olmasi ile neticelenir.
Huseynin (r) kesilmis basini tehqir eden Ubeydullah bin Ziyadi, Allah İbrahim bin el-Ester adli sexsin eli ile oldurur. Ibrahimi Muxtar bin Ebu Ubeyde es-Saqafi gonderir. Ubeydullahin ve yoldaslarinin kesilmis kellelerini getirerken nazik bir ilanin kellelerin burun ve agiz desiklerinden girib-cixmasi revayet olunur. Dogrusunu Allah bilir.

Fatimenin (r) fezileti

1. Cemi' bin et-Teymiyyi revayet edir ki, “Xalamla birlikde Aisenin (r) yanina getmisdim. Sorusdum ki, peygember hansi qadini daha cox sevirdi. “Fatimeni” – deye cavab verdi. “Bes kisilerden kimi?” – deye sorusduqda: “Fatimenin erini! Bildiyime gore o cox oruc tutur, cox namaz qilir” – dedi. (et-Tirmizi, “Menaqib”, 3873).
2. Ummu Seleme (r) revayet edir ki, “Feth ilinde Resulullah (s) Fatimeni (r) cagiraraq onunla xususi sohbetlesdi. Fatime (r) agladi. Tekrar sohbet etdiler, bu defe Fatime (r) guldu. Resulullah (s) vefat etdikde Fatimeden aglamaginin ve gulmeyinin sebebini sorusduqda, dedi: “Evvelce Resulullah (s) mene oleceyini xeber verdi, agladim. Daha sonra meni Meryem bint İmrandan basqa butun Cennet qadinlarinin seyyidi (xanimi) olacagim ile mujdeledi. Buna gore guldum” (et-Tirmizi, “Menaqib”, 3872).
3. Misver bin Mexreme Resulullahin (s) bele dediyini revayet edir: “Fatime menden bir parcadir. Kim onu qezeblendirse meni qezeblendirmis olar” (Buxari, “Kitabul-fadail eshab”, 12/61, 31/107).
4. Aiseden (r) revayet olunur ki, “Peygember vefatindan evvel xestelendiyi zaman Fatimeni (r) yanina cagirdi ve ona gizli bir sey dedi. Fatime agladi. Sonra bir daha cagirib Fatimeye yene gizli bir sey dedi. Bu defe Fatime guldu. Fatimeden bu aglama ve gulmenin sebebini sorusduqda, Fatime: “Peygember (s) mene gizlince bu xesteleyinin sonunda ruhunun alinacagini xeber verdi. Buna gore agladim. Sonra mene yene gizlince, menim onun Ehli-beytinden ona ilk catan insan olacagimi ve ondan sonra geleceyimi xeber verdi. Buna gore de guldum” – dedi”. (Buxari, “Kitabul-fadail eshab”, 12/62).
Resulullah (s) qizlarindan Fatimeni (r) daha cox sevirdi. Bu sebebden hetta Eliye (r) Fatime (r) ile eyni zamanda basqasiyla evlenmeye icaze vermemisdir.
5. Misver bin Mexreme peygemberin (s) bele dediyini revayet edir: “Hasim bin Mugire ogullari qizlarini Eli bin Ebu Talibe vermek ucun menden izin istediler. “Men izin vermirem! İzin vermirem! İzin vermirem! Eger Ebu Talibin oglu istese qizimi bosasin, sonra onlarin qizlari ile evlensin. Cunki Fatime menden bir parcadir. Onu inciden sey meni de incidir, ona eziyyet veren sey mene de eziyyet verir” – dedim” (Buxari, “Kitabun-nikah”, 110/159).

http://www.ehlibeyt.biz/