Bismillahir – Rehmanir – Rehim
عن ابو هريررة
Ebu hureyreden neql olunur:
من صام يوم ثمانية عشر من ذي الحجة كتب الله له صيام ستين شهراً و هو يوم غدير خم لمّا أخذ رسول الله
(ص)
Her kes Zil – hicce ay
inin 18 – ci gunu oruc tutsa, Allah taala onun ucun 60 ayin orucunu yazar ve hemin gun Q E D İ R X U M gunudur.
Hemin gun, o zaman ki, hezreti Resuli Ekrem (s)
بيدي علي
(ع) بن أبي طالب و قال: ألست أولي بالمؤمنين؟
Eli (e) –
in elini tutdu ve buyurdu: "Meger men mo`minlere ozlerinden daha layiq (her cehetden) deyilemmi"?
قالوا
: نعم يا رسول الله (ص)
Dediler: Beli ya Resullellah!
قال
: (ص) من كنت مولاه فعليّ مولاه.
Hezreti Peygember (s) buyurdu: "Men her kesin rehberiyemse, bu Eli de onun rehberidir."
فقال له عمر
: بخِّ بخِّ يابن ابي طالب اصبحت مولاي و مولي كلّ مسلم:
Omer, (hezret Eli (e) – in yanina gelerek) ona dedi: "Tebrikler! Tebrikler! Ey ebi Talibin oglu. Sen, menim ve butun muselmanlarin rehberi oldun".
فأنزل الله عز وجل
«اليوم أكملت لكم دينكم»
İzzet ve Celal sahibi olan Allah, ele hemin gun bu ayeni nazil etdi: "Bu gun dininizi sizin ucun kamil etdim"
(
امالي شيخ صدوق (ر ه) ص 8 حديث 2 مجلس اوّل)
"Emali" seyx Seduq (r e); s: 8; 2 – ci hedis; ikinci meclis.
Dogrudan da burdan basa dusmek olar ki, hetta ebu hureyre de bu meseleni inkar etmemis ve heqiqeti askar sekilde demisdir. Amma ehli sunne tefsircileri (sozun lugeti ve istilahi me`nasini nezere almaqla) burda olan "
movla" sozunu dost me`nasinda tefsir etmisler.
Evvela, nezerinize catdiririq ki,
"movla" kelmesini, Allah taala da oz mohkem kitabi olan "Qur`ani Mecidde" rehber me`nasinda buyurub. Asagidaki ayelerin hamisi Ragib İsfahaninin "Mofredat" kitabindan istifade olunub. O, bu barede - movla kelmesi baresinde - coxlu ayeler getirib, amma biz o ayelerden bir necesi ile kifayetlenirik. O cumleden:
إِنَّ وَلِيِّـيَ اللّهُ الَّذِي نَزَّلَ الْكِتَابَ وَهُوَ يَتَوَلَّى الصَّالِحِينَ
"E`raf 196"
257"
اللّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُواْ "Beqere"
68"
وَاللّهُ وَلِيُّ الْمُؤْمِنِينَ"Ali İmran"
"
ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ مَوْلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَأَنَّ الْكَافِرِينَ لَا مَوْلَى لَهُمْ "Muhemmed (s) 11"
أَنَّ اللّهَ مَوْلاَكُمْ نِعْمَ الْمَوْلَى وَنِعْمَ النَّصِيرُ "Enfal 40"
Bu ayelerde olan "
movla" kelmesinin hamisi Allahin bizim uzerimizde olan sonsuz rehberliyine aiddir (delalet edir).
Bu kelmeni dost me`nasina gotursek onda Allahin bizim uzerimizde olan hakimiyyeti sual altina dusur ve hec bir me`na ile me`nalanmir.
Demeli, ehli sunnenin dediyi dost me`nasi bu ayelerde oz eksini tapmir. Ele burdan da me`lum olur ki, bu kelmeni, (movla) Qur`an ve hedis kimi boyuk kelamlarda dost me`nasina tefsir etmek menasizdir. Cunki Qur`an ve hedisde islenen
movla kelmesinin ehemiyyeti o qeder boyukdur ki, onun boyukluyu dost me`nasinda tefsir olunsa oz ehemiyyetini itirer.
Bele olan suretde, basa dusulur ki, Allahin hec vaxt bihude soz danismadigi bir teqdirde,
movla kelmesini de bihude buyurmamis ve o kelmenin insanlar ucun cox ehemiyyetli olmasini da mubarek kitabi olan "Qur`ani Kerimde" buyurmusdur.
Nezerinize catdiririq ki, "
movla" kelmesi, İslam dininin ilk evvellerinde de Qureys boyuklerinin dilinde zikr olunmusdur.
Buna misal olaraq hezreti Resuli Ekrem, (s) Allah terefinden peygemberliye meb`us olandan sonra, Allah ona buyurmusdur ki, oz yaxinlarini qorxutmaqla onlari haqqa de`vet et. (Ve enzir esiretekel - eqrebin).
Hezreti Resulun (s) bu barede olan dastani hami ucun me`lum olduguna gore bunu neql etmeyi tekrar bildik. Amma orda olan noqteni nezerinize catdiririq:
O zaman ki, Peygemberi Ekrem (s) oz yaxinlarini cem etmisdir ve Allah terefinden me`mur olmusdur ki, oz peygemberliyini onlara desin. Onlar, Eli (e) – in, Peygemberin canisini olmasini basa dusdukde mesxere ederek durub evden cixdilar.
Orani terk eden zaman istehza ile ebu Talibe (hezreti Eli (e) – in atasi) dediler: "Xos senin halina ki, oglun (Eli - e) senin rehberin oldu. (ye`ni Peygemberden sonra o olacaq)
Ehli sunneye sual edirik: Bes nece olur ki, o zaman
movla kelmesini sizin tam me`nada qebul etdiyiniz Qureys boyukleri rehber me`nasinda isledibler, amma siz, Qedir Xum gununde hezreti Peygember (s) buyurdugu movla kelmesini ise dost me`nasinda tefsir edirsiniz???!!!
Biz evvelde bunu ebu hureyreden (ehli sunnenin cox gozel qebul etdiyi sexsdir) neql etdik. Buna baxmayaraq, - siz ehli sunne - bu kelmeni dost me`nasinda tefsir edirsiniz.
Burda bir nece meseleye diqqet etmek lazimdir:
Movla kelmesinin koku, veleye (
و ل ي) maddesinden tutulub. Bu kelmenin bir nece lugevi me`nasi var. Amma onun me`nalarindan en muhumlerini (bizim behsimize aid olanlarini) qeyd edirik.
Bu menalari dord qisme bolmek olar:
1 – Yaxinliq menasinda; (ye`ni kimese neseb yaxinligi nezerde tutulur)
2 – Mehebbet ve ya dostluq;
3 - Komek eden;
4 – Hakimiyyet ve rehber. (ye`ni hokumet eden sexs nezerde tutulur)
Birinci me`na "yaxinliq" bizim behsimizden xaricdir.
İkinci me`na ise "dostluq" islam dininin zeruri ve vacib (rukn) meselelerindendir. Bu dostluq hezreti Resuli Ekrem (s) ve onun pak Ehli – beytine olan dostluq demekdir. Cunki Qur`ani kerim ozu buyurub ki, "Qul la es`elukum eleyhi ecren illel – meveddete fil qurba" ye`ni ey Peygember onlara denen ki, sizden oz risaletim ucun hec ne istemirem, meger oz yaxinlarima (Ehli – beytime) mehebbet ve meveddet. (ye`ni onlari dost tutun)
Hemcinin furui dinin de 9,10 – cu maaddeleri tevella (tevelli) ve teberradir (teberri).
Bu baximdan dostluq me`nasi da bizim behsimizden xaricdir.
Bizim behsimiz 4 – cu me`nada olan hokumet ve rehberlikdir.
Vilayetin (movla kelmesinin) esl me`nasi rehberlik ve hokumet etmek me`nasindadir, amma eger hokumetden basqa me`nalarda islense gerek qerine getirilsin ki, kelmeni esl me`nasindan cixarsinlar.
İbni Qetibe (ehli sunne alimlerindendir) vilayet (movla) kelmesini nece yerde rehber me`nasinda isledib. Onun oz eserlerinde Omer ibni Xettabin vilayeti, (ye`ni rehberliyi) Mervanin vilayeti, Velidin, Heccacin, Yezidin, Ebdulmelikin ve s. vilayetleri. Burdan me`lum olur ki, ehli sunne de bu kelmeni rehberlik ve hokumet me`nasinda isledib.
Bir nece noqteye diqqet edek:
Evvela hezreti Peygemberimiz, o kamal mertebesinin kulminasiya noqtesine catan bir insan, vucudu Allaha bagli olan bir sexs, hec vaxt bihude is gormeyen ve islerinin hamisinin bir basa Allah terefinden nazil oldugu bir sexsiyyet, nece ola biler ki, (s) Qedir xum gununde, (tarix yazir ki, hemen yerde bir nece gun qaldilar) havanin o qeder isti oldugu bir anda, haminin yorgun vaxtinda bele bir bihude soz desin?! (ye`ni Elini teqdim ederek desin ki, men her kimin dostuyamsa Eli de onun dostudur.)
Bu soz Peygember sexsiyyetine olan ser ve bohtandan basqa bir sey deyil. Ona gore ki, o hezretin meqsedi dostluq idise onda niye bu sozu muselmanlara evveller demirdi? Meger islamin evvellerinde dostluq etmek serietde buyurulmamisdirmi? Meger dostluq ta hicretin 10 – cu iline qeder muselmanlara tapsirilmamisdirmi?
Dostluq, muselmanlara Allahin Peygemberi terefinden tapsirilan bir teqdirde, nece ola biler ki, hicretin 10 – cu ilinde, qizmar gunes altinda, hec bir mentiqle duz gelmeyen bir halda, camaatin eziyyetine sebeb olacaq bir vaxtda, Peygember bele bir soz desin?!
Meger bu, Peygembere bohtan deyilmi? Ye`ni hami bunun bihude oldugunu basa dusen bir halda, hezreti Peygember (s) o qeder avam oldu ki, (neuzu billah) bunu basa dusmedi?!
Demeli, bu mesele o qeder ehemiyyetli bir meseledir ki, onun deyilmesi neinki isti havada ve qizmar gunes altinda, hetta hansi cetin seraitde olursa – olsun deyilmelidir. Peygember, (s) bunun Allahin isteyi olmasini camaata catdirmali ve ozunden sonra muselmanlarin rehberinin ehemiyyetli olmasini bildirmelidir. Burada
movla kelmesinin, dostluq kelmesine tefsir olunmasi Allaha ve onun resuluna en azi bohtandir. Bu kelmeni (movla) dostluq me`nasina tefsir edenler hem Allahi ve hem de Peygemberi (s) sual altina salirlar.
O insanlarin serrinden Allaha penah apaririq.
